×
×

منظور از اهل بیت ، چه کسانی هستند؟

منظور از اهل بیت ، چه کسانی هستند؟

تركيب «أهل‏ بيت النبوّة» كه معمولا ً براي اختصار، «أهل البيت» گفته مي‏شود در فرهنگ مسلمانان، اعم از شيعه و سني براي افراد مخصوصي عَلَم شده است. اختلافي كه وجود دارد به دايرهٴ شمول اين تركيب بر مي‏گردد كه اين افرادِ مخصوص، چه كساني هستند؟

 

نزد شيعه و سنّي مسلّم است كه اصحاب كسا، يعني رسول اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، اميرالمؤمنين، فاطمهٴ اَطهر، امام حسن و امام حسين (عليهم‏السلام) كه به «خمسهٴ طيبه» نيز مشهورند، مشمول عنوان «أهل ‏البيت» هستند؛ ليكن عده‏اي از اهل سنت معتقدند كه افزون بر اين حضرات شامل همسران پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) نيز مي‏شود و عده‏ اي ديگر قائلند كه غير از همسران آن حضرت، ديگران را هم شامل مي‏شود. در مقابِل آنها شيعه معتقد است كه افزون بر خمسهٴ طيبه، بقيهٴ ائمه (عليهم ‏السلام) نيز داخل در اين عنوان هستند، هر چند كه دوران رسول اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) را درك نكرده بودند.

 

آنچه كه در تحقيق لغوي اين تركيب مي‏توان بيان كرد، اين است كه اضافهٴ «بيت» به «النبوة» اضافهٴ «لاميّه» است، يعني «بيتٌ للنبوة». بنابراين، خانهٴ متعلق به مقام نبوت مراد است، نه خانهٴ متعلق به محمد بن‏عبدالله (صلي الله عليه و آله و سلم) به عنوان يك شهروند مكي يا مدني.

از سوي ديگر ارتباط با هر خانه، رفت و آمد، وابستگي، پيوستگي و اهليت پيدا كردن با آن، از طريق اسباب و مقدمات متناسب با همان خانه امكان دارد. ارتباط با خانهٴ مرد بزرگوار مكّي و مدني، يعني محمد بن عبدالله (صلي الله عليه و آله و سلم) از طريق قرابت سببي، نسبي، رفاقت، رحامت، همسايگي و... ممكن است. از اين جهت نه تنها زن‏ هاي آن حضرت و فرزندان او با خانه‏اش ارتباط داشتند، بلكه بستگان ديگر نيز با خانهٴ او در ارتباط بودند چنان كه قبل از فتح مكه، ابوسفيان، در حالي كه هنوز مشرك بود، وارد خانهٴ دختر خود، ام حبيبه، همسر پيغمبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) شد و اُمّ حبيبه نيز برخورد تندي با او كرد كه در تاريخ معروف است...[۱].

 

ليكن ارتباط با بيتي كه منسوب به مقام نبوت است به اسباب مخصوصي نياز دارد و ارتباط سببي، نسبي و... كفايت نمي‏كند. با اين ملاك، حتي كساني، همانند نُه امام بعد از امام حسين (عليه‏السلام) كه زمان حيات پيغمبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) را درك نكردند يا احياناً برخي از آن بزرگواران خانهٴ آن حضرت را در مكه و مدينه نديده‏اند نيز مي‏توانند اهل بيت نبوت باشند.

بدين ترتيب «بيت» در اين تركيب، به معناي خانهٴ سنگي و گِلي كه در مكه و مدينه از پيامبر خدا(صلي الله عليه و آله و سلم) به يادگار مانده، نيست بلكه بيت نبوت و رسالت مراد است، يعني خانهٴ شخصيت حقوقي پيغمبر، نه خانهٴ شخصيت حقيقي آن حضرت.

 

شاهدي كه شايد بتوان بر اين مطلب اقامه كرد اين است: هرگاه قرآن كريم از اين خانهٴ سنگي و گلي، يعني خانهٴ شخصيت حقيقي، نه حقوقي نام برده، با صيغهٴ جمع ياد كرده است؛ خواه زماني كه به خود آن حضرت نسبت داده: ﴿يا أيها الذين ءامنوا لا تدخلوا بيوت النبيّ إلا أن يؤذن لكم إلي طعام غيرناظرين إناه﴾[۲] خواه زماني كه به زن‏هاي آن حضرت نسبت داده است: ﴿و قرن في بيوتكنّ ولا تبرَّجن تبرّج الجاهلية الأُولي﴾[۳]، ﴿و اذْكرن ما يُتلي في بيوتكنّ من ءايات الله والحكمة﴾[۴]. روشن است خانه‏اي كه مؤمنان براي غذا خوردن در آن جمع مي‏شدند و پس از غذا مي‏نشستند و مزاحمت براي پيغمبر ايجاد مي‏كردند و پيغمبر از تذكر دادن به آنها شرم مي‏كرد خانهٴ سنگي و گلي بود.

 

به بيان ديگر: مراد از بيت نبوت، خانه‏اي است كه رابط بين زمين و آسمان است، نه خانه‏اي كه بدن مُلكي پيامبر خدا(صلي الله عليه و آله و سلم) در آن زيست مي‏كرد، شب هنگام در آن مي‏آرميد، همسران آن حضرت در آنجا سُكنا داشتند و...، هر چند كه آن خانهٴ سنگي و گِلي نيز از جهت انتساب ظاهري به آن حضرت، شايستهٴ تكريم و تعظيم بوده و مي‏باشد.

 

اين خانه، خانهٴ نبوت و ولايت است كه مصالح آن، فضايل و كمالات معنوي و ساير اموري است كه با ولايت تناسب دارد، نه خانهٴ محمد بن عبدالله (صلي الله عليه و آله و سلم) و نه خانهٴ زن‏هاي آن حضرت. بنابراين، اهل اين خانه كساني هستند كه با اين فضايل و كمالات ارتباط تامّ و كامل دارند.

 

برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به ادب فناي مقربان ، ایت الله جوادی املی، جلد۱، صفحه ۱۱۱

 

 

 

۱.  سيرهٴ ابن هشام، ج ۴، ص ۳۸.

۲.  اي كساني كه ايمان آورده‏ايد وارد خانه‏هاي پيامبر نشويد، مگر آن كه براي [خوردن] غذايي به شما اجازه داده شود، آن هم قبل از وقت مقرّر نرويد (سورهٴ احزاب، آيهٴ ۵۳)

۳.  [اي همسران پيامبر!] در خانه‏هايتان بمانيد و به شيوهٴ جاهليت پيشين در جامعه ظاهر نشويد (سورهٴ احزاب، آيهٴ ۳۳)

۴.  ياد كنيد آنچه از آيات خدا و حكمت كه در خانه‏هايتان تلاوت مي‏شود (سورهٴ احزاب، آيهٴ ۳۴)

  • نویسنده
  • ۱۳۹۵/۴/۲۲ - ۲۲:۵۵
  • نظرات ۰

افزودن دیدگاه جدید

CAPTCHA
...
Fill in the blank.‎

پیشنهاد ما

این خون "بسیار سریع" دامان مجریان این رژیم را می‌گیرد
  • نویسنده
  • ۱۳۹۴/۱۰/۱۳ - ۱۱:۴۳
  • ۰ نظرات

رهبر معظم انقلاب اسلامی با محکومیت شدید قتل عالم مؤمن و مظلوم شیخ نمر گفتند: بدون تردید دست انتقام الهی گریبان سیاستمداران سعودی را خواهد گرفت.

×

دختران چگونه می‌توانند از سویی شاد بپوشند و از سویی بدون تبرّج در جامعه حضور داشته باشند
  • نویسنده
  • ۱۳۹۴/۹/۱ - ۱۰:۵۸
  • ۰ نظرات

چکیده:

×

چگونه دوری از گناه را در خود تقویت کنیم
  • نویسنده
  • ۱۳۹۴/۸/۲۷ - ۲۰:۳۹
  • ۰ نظرات

چکیده:

×

×